Steeds meer bouwprojecten zetten in op lage koolstofemissies gedurende hun volledige levenscyclus. Maar hoe maak je die ambitie ook meetbaar en zichtbaar? Met het Low Carbon Building initiative (LCBi) verkennen we een nieuwe aanpak. In deze blog delen we onze eerste inzichten uit één van onze pilootprojecten.
Dit certificatiesysteem focust specifiek op 3 koolstofparameters:
Waar veel duurzaamheidslabels een brede waaier aan thema’s behandelen, zoals energie, water, materialen, biodiversiteit, mobiliteit, klimaatadaptatie en gebruikerswelzijn, richt het LCBi zich specifiek op het optimaliseren van ontwerpbeslissingen in functie van klimaatmitigatie.
Voor residentiële projecten zijn uitgebreide duurzaamheidscertificaten niet altijd financieel haalbaar. Tegelijk blijft de nood bestaan aan externe validatie en benchmarking van duurzame ambities. Met zijn focus op “Low Carbon Design” biedt LCBi hiervoor een interessant kader. Bovendien legt de Europese regelgeving rond CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) steeds meer nadruk op het verminderen van CO₂-uitstoot. Daardoor worden investeringsbedrijven aangemoedigd om duurzame projecten te financieren en deze ambities mee te vertalen naar projectontwikkelaars en hun bouwprojecten.
LCBi werkt met een systeem van sterren en targets. Het aantal sterren weerspiegelt de scope en de diepgang van de berekening, zoals de afbeelding hieronder illustreert. De targets zijn de CO2-eisen die bepaald zijn voor de 3 koolstofparameters: operationele, materiaalgebonden en biogene koolstof. Voor elke parameter is er telkens een lagere (T1) en een meer ambitieuze (T2) eis vastgelegd. Ons pilootproject ambieert minstens een LCBi “Performance” certificaat te behalen, en daarvoor moeten minimaal 5 sterren, 2 keer een T1-eis en 1 keer een T2-eis verkregen worden.
In ons pilootproject met residentiële functie werd de haalbaarheid van de vooropgestelde duurzaamheidsdoelstellingen onderzocht, evenals hoe deze binnen een bouwteam al van in een vroeg stadium geïntegreerd kunnen worden tot en met de oplevering van het “Low Carbon Building”.
“De flexibele scope van de LCBi-tool laat ons toe om de bouwheer en het ontwerp- en bouwteam al in een vroege ontwerpfase, wanneer nog niet alle projectgegevens gekend zijn, een handvat aan te reiken richting Low Carbon Design,” licht Kasper Daemen, Technisch Consultant Duurzaamheid bij M-gineers, toe.
De operationele koolstofuitstoot van het gebouw valt binnen de T1-eis die LCBi oplegt, en om ook de ambitieuzere T2-eis te behalen, moet ingezet worden op meer hernieuwbare energieproductie. Dit kan door extra fotovoltaïsche panelen op het dak te voorzien (ca. 4 panelen per appartement). Daarbij merken we op dat de grootste energieverbruiker in het gebouw de interne apparatuur in de appartementen betreft. Aangezien dit verbruik sterk afhankelijk is van de eindgebruiker, is het voor projectontwikkelaars moeilijk om hier rechtstreeks op te sturen of verdere optimalisaties door te voeren.
“De operationele koolstofuitstoot werd berekend aan de hand van een gedetailleerde dynamische energiesimulatie. Aangezien het project zich nog in de masterplanfase bevond, ontwierpen we een parametrisch model om toch een globaal beeld met voldoende detailniveau te creëren van alle appartementstypes. Het parametrisch ontwerp werd onder meer ingezet om raamgroottes en oriëntaties te laten variëren en zo de invloed van zonnewinsten nauwkeurig te analyseren. Uit deze analyse volgden richtlijnen voor de raamgroottes en beglazingsparameters met het oog op een optimaal zomercomfort in de appartementen. Tot slot werd ook de link gelegd met de EPB-haalbaarheidsstudie, zodat reeds in een zeer vroeg stadium rekening kon worden gehouden met alle wettelijke vereisten,” vertelt Bart Couwenberg, Teamcoach Duurzaamheid bij M-gineers.
Uit onze LCA-berekeningen bleek dat er voor materiaalgebonden koolstof vooral ingezet moest worden op de betonstructuur, de gevelafwerking en de constructieve binnenwanden. Door middel van goed doordachte en geïntegreerde optimalisatiescenario’s werd zelfs de meest ambitieuze T2-eis haalbaar.
Voor biogene koolstof was de T1-eis (5kg CO2e/m²) relatief eenvoudig te behalen: houtproducten zoals binnendeuren en plinten als basis, aangevuld met ca. 30% van de vloeroppervlakte voorzien van parket- of laminaatafwerking. Alternatieven zoals natuurlijke isolatie en houten structuurelementen werden eveneens bekeken, en zullen zeker nodig zijn om de meer ambitieuze T2-eis van biogene koolstof (70kg CO2e/m²) te behalen. Voor deze twee laatste maatregelen moeten bijkomende technische factoren afgetoetst worden in ontwerp en uitvoering: brandwerendheid, vochtbestendigheid, materiaaldikte, akoestische prestaties, thermische massa en detailcomplexiteit.
“Het omzetten van duurzaamheidsambities op gebouwniveau naar een praktische en bruikbare gids voor aannemers vervult een ontbrekende schakel in het ontwerp- en bouwproces, en is exact het type opdracht waar wij het verschil kunnen maken als multidisciplinair ingenieurs- en consultancybureau,” zegt Valerie Vergaert, Business Unit Manager BuildSmart! bij M-gineers.
De uitbreiding van de LCBi-methodiek naar renovatieprojecten, verwacht in de zomer van 2026, opent nieuwe perspectieven voor duurzame renovaties. Een ontwikkeling waar we bij M-gineers alvast naar uitkijken.
